Jafnvirši hljómar vel. Sannvirši hljómar einnig vel. Į samkeppnismarkaš eins ólķk og blįtt og bleikt, epli og appelsķnur.

Okurveršlagiš į seldum ķslenskum ķbśšalįnum og įralöng umręša um naušsyn leišréttingar śr hendi seljenda og stjórnvalda vegna forsendubrests seldra lįna hefur leitt til žess aš ę fleiri śtlendingar hrista hausinn meš okkur landsmönnum yfir žessu sérķslenska einelti į fjįrmįlamarkaši sem hvergi fęr aš žrķfast ķ okkar heimshluta annars stašar en hérlendis.

Žó aš skilningur aukist hjį žeim sem meš įkvöršunarvald fara um veršlag og višskiptaumhverfi ķbśšalįna, dylst engum einbeittur vilji hagsmunaašila sem enn berjast gegn žvķ aš žessi mįlefni verši leyst meš sambęrilegum hętti og hjį okkar nįgrannažjóšum. Samtryggingarkór sem endalaust snżr śt śr lögmįlum višskipta- og rekstrarįbyrgšar į rekstrarįkvöršunum. Spinnur fullyršingaflaum endalaust röksemdalaust. Eins og aldrei hafi žurft aš taka įbyrgš į sölu gallašrar vöru. Nś sķšast spunniš ķ śtfęrslu Hęgri gręnna į amerķsku leišinni; śtfęrsla sem mišar leišréttingu höfušstóls allra seldra verštryggšra ķbśšalįna viš gildistöku MiFid reglna hérlendis, hinn 1. nóv. 2007, og stöšu neysluveršsvķsitölunnar žį, ca. 280 stig. 

Upprifjun

Rangtślkunar- og misskilningsvilji hefur mjög sett mark sitt į barįttu hagsmunakórs seljenda ķbśšalįna, tafataktķk sem viršist hafa komiš į óvart, ekki sķst kjörnum fulltrśum śr hópi lögmanna, jaršfręšinga og flugfreyja. Vert er aš minnast aš krafa um jafnvirši eignar yfir tķma, hvort sem er reišufé, śtistandandi launakröfur eša ašrar višskiptakröfur, vķxlar, skuldabréf, hlutabréf, bifreišar eša ašrir lausafjįrmunir, fasteignir, er krafa um 100% įhęttufrķtt sem jafnframt er krafa um 100% įbyrgšarlaust.
 
Jafnvirši eignar yfir tķma er tryggt veršgildi eignar óhįš tķma, įkvöršun, ašgerš; krafa um įhęttulausa žróun veršgildis eignar yfir tķma; krafa um óhįš nįttśrulögmįlum ryšs og möls sem öllu eyša; krafa um 100% įhęttufrķtt spil, krafa um 100% įbyrgšarleysi, krafa jafnvitlaus og krafan um eilķfa ęsku.
 
Sannvirši eignar yfir tķma er ótryggt veršgildi eignar hįš tķma, įkvöršun, ašgerš, krafa hįš įhęttu óvissu um žróun veršgildis eignar yfir tķma; sannvirši er žvķ krafa um įsęttanlegt verš, ešlilegt og sanngjarnt verš; krafa um raunhęft verš, hįš nįttśrulögmįlum ryšs og möls, krafa um traust og įbyrgš, krafa um skipta įhęttu óvissu um žróun veršgildis eignar ķ višskiptum į milli seljanda og kaupanda.
 

Okurversiš

„Jafnveršmętar krónur til baka meš sanngjörnum vöxtum.“ sagši Gunnar Baldvinsson ķ tķmamótagrein ķ Mbl. 12. jślķ 2011, (sbr. grein undirr. 13. jślķ 2011, birt ķ Mbl. 19. jślķ 2011) og fór žvķ enn fram į aš landsmenn sętti sig viš aš lifa ķ lyginni; sętti sig viš aš lifa įfram ķ draumaheimi įbyrgšarlausa įhęttufrķa fjįrhęttuspilsins sem gerir kröfu um jafnvirši óhįš tķma, įkvöršun, ašgerš.
 
Magnašri er žó hetjutenórinn Jón Steinar Gunnlaugsson, lögmašur og fyrrv. hęstaréttardómari, ķ grein sem birt er ķ Mbl. 5. mars 2013, undir greinarheitinu: Lżšskrum, žar sem segir: „Ešlilegt er aš sį sem lįnar öšrum peninga vilji įskilja sér aš fį jafnvirši lįnsins endurgreitt sem og einhverja vexti sem umbun fyrir lįnveitinguna. Sé honum bannaš aš įskilja sér žetta hęttir hann aš lįna peninga.“ Jafnvirši lykiloršiš og sįluhjįlpin. Til efs er aš nokkur mašur ķslenskur hafi įšur jįtaš į sig svo algera vankunnįttu um fjįrmįl og markašsstarfsemi, lįnsvišskipti og bankastarfsemi, nema ef vera skyldi ķslenski utanrķkisrįšherrann, lķffręšingur og fyrrverandi heimsgśrś um įkvaršanatöku ķ efnahagsmįlum, įšur en hann jįtaši aš hann hefši žvķ mišur ekki hundsvit į efnahagsmįlum.
 
Žrišji sśpersöngvarinn margreyndur sólóisti Kristinn H. Gunnarsson hóf upp raust sķna enn į žessu svelli ķ grein sem birtist ķ gęr ķ Frbl. 14. mars 2013, undir greinarheitinu: Frelsinu fylgir įbyrgš, žar sem segir: „Skuldirnar hafa ekki stökkbreyst. Minnkandi veršgildi krónunnar gerir žaš aš verkum aš fleiri krónur žarf til aš endurspegla sömu veršmęti.“ Jafnvirši enn forsenda alls, lykilorš og sįluhjįlp.
 
 
Ekki selja verštryggš lįn til neytenda!
 
Ķslensk veršbólga endurspeglar allar veršįkvaršanir ķ hagkerfinu sem og ķ alžjóšahagkerfinu, veršįkvaršanir sem aušvitaš rįšast af talsvert miklu fleiri žįttum en gengi ķslenskrar krónu. Spurt er: Af hverju į ekki aš selja verštryggš ķbśšalįn til neytenda?
 
Svar: Af žvķ aš žį er bśinn til sśperhvati til veršhękkana ķ hagkerfinu. Veršįkvaršanir fara aš rįšast um of af įvöxtun verštryggšra fjįrfestinga. Engum seljanda ķbśšalįns į aš leyfast aš velta afleišuįbyrgš 100% į allri veršlagsžróun į allri plįnetunni yfir į kaupanda, almennan neytanda. Eša leyfast aš vera svo grįšugur aš nappa fjórfaldri aršsemi af sölu hvers verštryggšs ķbśšalįns hérlendis, mišaš viš aršsemi aš mešaltali af hverju seldu óverštryggšu ķbśšalįni ķ okkar nįgrannalöndum. Žaš er žvķ brżn žörf į leišréttingu og brżn žörf į miklu betri kjörum į ķbśšalįnum ķ žįgu heimilanna.

 

Höfundur er višskipta- og stjórnunarfręšingur

Birt ķ Mbl. 30. aprķl 2013, bls. 24